Een muurschildering doet iets met een straat. Een kale betonnen muur verandert opeens in een groot kunstwerk dat voorbijgangers doet stoppen. Steden over de hele wereld zetten deze vorm van kunst in om wijken een nieuw gezicht te geven. In Rotterdam kun je dat goed zien. De stad telt honderden grote werken op gevels, viaducten en blinde muren. Maar ook in andere Nederlandse steden zoals Amsterdam, Utrecht en Den Haag duiken steeds meer van deze schilderingen op.

Van graffiti naar erkende kunstvorm

Wandschilderingen bestaan al veel langer dan mensen soms denken. In grotten als Lascaux in Frankrijk zijn tekeningen gevonden die meer dan twintigduizend jaar oud zijn. Later gebruikten Egyptenaren en Romeinen geverfd pleisterwerk om verhalen te vertellen op muren van tempels en huizen. In de twintigste eeuw ontstond street art als nieuwe tak van sport, eerst vooral als graffiti op treinen en muren in grote steden in de Verenigde Staten. Wat begon als een daad van verzet werd langzaam een serieuze kunstvorm. Musea kopen werken van straatkunstenaars, steden geven opdrachten voor grote gevelschilderingen en festivals trekken kunstenaars van over de hele wereld aan. De grens tussen illegale graffiti en officieel bestelde kunst is daarmee flink verschoven.

Hoe een groot wandschilderij tot stand komt

Het maken van een groot werk op een gevel vraagt veel voorbereiding. Een kunstenaar begint meestal met een schets op papier of een digitaal ontwerp. Daarna wordt de afbeelding op schaal gebracht zodat ze op de muur past. Sommige kunstenaars werken met een projector om het ontwerp te traceren, anderen tekenen een raster op de muur en werken vakje voor vakje. Verf voor buitenmuren moet bestand zijn tegen regen, zon en vorst. Speciale buitenverf of spuitverf met een beschermende lak houdt het werk jarenlang goed. Grotere werken worden vaak van een steiger of hoogwerker geschilderd, want een muur van twintig meter hoog schilder je niet zomaar vanuit je hand. Het hele proces kan dagen tot weken duren, afhankelijk van de grootte en de complexiteit van het ontwerp.

Muurschilderingen als visitekaartje van een stad

Rotterdam is in Nederland het beste voorbeeld van een stad die street art serieus neemt. De organisatie Rewriters zette zes officiële wandelroutes op, verspreid over verschillende wijken. Die routes voeren langs werken van zowel lokale als internationale kunstenaars. Elk werk heeft zijn eigen stijl: van hyperrealistische portretten tot abstracte kleurvlakken en politieke boodschappen. Toeristen en bewoners lopen de routes en ontdekken zo ook delen van de stad die ze normaal nooit zouden bezoeken. Dat is precies wat stadsbestuurders willen: kunst als middel om mensen te verbinden met hun omgeving. Een goed geplaatste wandschildering trekt bezoekers, geeft kunstenaars een podium en maakt een buurt herkenbaar.

Zelf aan de slag met een wandschildering

Je hoeft geen professioneel kunstenaar te zijn om een wandschildering te maken. Scholen, buurtvergaderingen en jongerencentra organiseren regelmatig projecten waarbij bewoners samen een muur schilderen. Het helpt om een duidelijk ontwerp te hebben voordat je begint. Kies een thema dat past bij de plek of de buurt. Werk met verf die geschikt is voor buiten en zorg voor een goed gespoten grondlaag zodat de kleuren mooi dekken. Vraag altijd toestemming aan de eigenaar van de muur en eventueel aan de gemeente. Zonder toestemming geldt het als vernieling, ook al is het artistiek bedoeld. Met de juiste voorbereiding en een goed plan kun je als groep iets neerzetten waar de buurt jarenlang plezier van heeft.

Veelgestelde vragen

Hoe lang gaat een buitenschildering mee?
Een buitenschildering op een gevel gaat met de juiste verf en een beschermende lak gemakkelijk tien tot vijftien jaar mee. Factoren zoals direct zonlicht, vochtige muren en luchtvervuiling kunnen de levensduur verkorten. Sommige kunstenaars gebruiken speciale UV-bestendige verf om dit te beperken.

Mag je zomaar een muur beschilderen in Nederland?
Nee, je mag een muur in Nederland niet zomaar beschilderen. Je hebt altijd toestemming nodig van de eigenaar van de muur. Voor muren aan de openbare weg is soms ook een vergunning van de gemeente nodig. Doe je het zonder toestemming, dan kan het gezien worden als vernieling.

Wat is het verschil tussen een mural en een wandschildering?
Een mural is een Engelse term die letterlijk een wandschildering betekent. In het Nederlands worden beide woorden door elkaar gebruikt. In de street art wereld wordt mural vaak gebruikt voor grotere, professioneel gemaakte werken op gevels, terwijl wandschildering ook kleinere binnenwerken kan aanduiden.

Welke stad in Nederland heeft de meeste street art?
Rotterdam staat in Nederland bekend als de stad met de meeste en grootste wandschilderingen. De stad heeft actief beleid om street art te stimuleren en heeft meerdere officiële routes waarlangs bezoekers de werken kunnen bekijken. Ook Amsterdam, Utrecht en Eindhoven hebben opvallende concentraties van straatkunst.