Een bestaande fundering isoleren is zinvol als je warmteverlies via de onderkant van je woning wilt verminderen, maar het vraagt een andere aanpak dan nieuwbouw. Bij bestaande woningen werk je in beperkte ruimte, soms met een kruipkelder, soms direct langs de buitenzijde van de funderingsmuur. De methode die je kiest, hangt sterk af van hoe je fundering er nu uitziet en wat je ermee wilt bereiken.

Waarom de bestaande fundering isoleren?

Warmte verlies je niet alleen via het dak of de ramen. Een ongeisoleerde fundering of ondervloer zorgt voor koude voeten, een tochtig gevoel en hogere stookkosten. Zeker bij woningen met een kruipkelder is de vloer aan de onderkant volledig blootgesteld aan koude buitenlucht. Door de fundering of de onderkant van de begane grondvloer te isoleren, verklein je die koudelek aanzienlijk.

Bij een renovatie waarbij je de gevel aanpakt of een nieuwe gevel voor de bestaande plaatst, is het logisch om tegelijk de fundering mee te isoleren. De werkzaamheden overlappen en je hoeft later niet opnieuw te graven.

Methoden voor het isoleren van een bestaande fundering

Er zijn twee gangbare manieren: isoleren aan de buitenzijde van de funderingsmuur, of isoleren aan de binnenzijde via de kruipkelder. Beide hebben voor- en nadelen.

Buitenzijde: Je graaft rondom de fundering vrij en plakt isolatieplaten (meestal XPS, oftewel geëxtrudeerd polystyreen) direct tegen de funderingsmuur. XPS is vochtbestendig en bestand tegen de gronddruk. Dikte van 80 tot 120 mm is gebruikelijk. Nadeel: je moet graven, wat arbeidsintensief en kostbaar is. Voordeel: je behandelt het probleem aan de bron en beschermt de fundering ook tegen vochtindringing en vorst.

Binnenzijde via kruipkelder: Als je een kruipkelder hebt, kun je de binnenwand van de funderingsmuur isoleren. Hier gebruik je spuitschuim, stijve isolatieplaten of een combinatie. Let op de minimale vrije hoogte in de kruipkelder: werken in een ruimte van minder dan 50 cm is zwaar en soms onmogelijk. Bovendien moet de kruipkelder droog zijn voor je isoleert. Staan er plassen of is er structureel vocht? Los dat eerst op.

Bestaande fundering isoleren in combinatie met een nieuwe gevel

Bij projecten waarbij je een nieuwe gevel voor de bestaande plaatst (gevelbekleding op afstand of een volledig nieuwe spouwmuur), ligt de fundering sowieso vrij. Dit is het ideale moment om direct een isolatielaag aan de buitenzijde van de bestaande funderingsmuur aan te brengen. Je combineert het met de nieuwe fundering die de nieuwe gevel moet dragen. Zorg dat de isolatielaag aansluit op de isolatie van de nieuwe gevel, zodat er geen koudebrug ontstaat op de overgang.

Koudebruggen op funderingsniveau zijn een veelgemaakte fout. De isolatie van de vloer, de funderingsmuur en de gevel moeten aansluiten zonder onderbreking. Een gat van maar een paar centimeter is genoeg om condensatie en schimmelvorming te veroorzaken.

Materialen die je kunt gebruiken

• XPS (geëxtrudeerd polystyreen): Standaardkeuze voor buitenzijde. Waterafstotend, hoge druksterkte, geschikt voor grondcontact.
• EPS (geëxpandeerd polystyreen): Goedkoper dan XPS, maar minder vochtbestendig. Alleen bruikbaar als de fundering goed gedraineerd en droog is.
• Celschuimglas (foamglas): Volledig dampopen, vochtbestendig en druksterk. Duurder, maar geschikt voor moeilijke omstandigheden.
• Spuitschuim PUR: Handig in kleine ruimten zoals een kruipkelder, sluit naden af, maar kwetsbaar voor UV en mechanische beschadiging als het onbeschermeed blijft.

Waar je op moet letten voor je begint

Controleer eerst de staat van de bestaande fundering. Een gebarsten, instabiele of verzakte fundering isoleren heeft weinig zin als de fundering zelf herstel nodig heeft. Laat een constructeur of gespecialiseerde aannemer ernaar kijken als je twijfelt.

Kijk ook naar het vochtgedrag. Waterinfiltratie langs of door de fundering moet je aanpakken voor je isoleert, anders sluit je vocht in. In de praktijk wordt dat gedaan met een buitenzijdse hydrofoberingslaag of drainage rondom de fundering.

Tot slot: in sommige gemeenten heb je een vergunning nodig als je gaat graven rondom de fundering of als de werkzaamheden onderdeel zijn van een grotere verbouwing. Check dit van tevoren bij je gemeente.

De bestaande fundering isoleren is een ingreep die het meest oplevert als hij zorgvuldig aansluit op de rest van je isolatiepakket. Doe het half, dan houd je koudebruggen en vocht. Doe je het goed, dan merk je dat direct aan een warmere vloer en lagere energierekening.